Klasztor p.w. św. Katarzyny Aleksandryjskiej Dziewicy i Męczennicy

Adres:
Klasztor św. Katarzyny
ul. Augustiańska 7
31-064 Kraków
tel: (12) 430 62 42
fax: (12) 431 27 79

Strona WWW Klasztoru


katarzyna1mKlasztor św. Katarzyny Aleksandryjskiej to jeden z najcenniejszych zabytków gotyckiej architektury Krakowa i dokument wielowiekowej kultury religijnej rozwijającej się tu od schyłku epoki piastowskiej po czasy współczesne. Lokalna historia splata się tu z dziejami narodowymi: ich świetnością i tragizmem, wzlotami i upadkami. Historycznej randze zespołu odpowiada znaczenie prowadzonych od wielu lat kompleksowych prac konserwatorskich, czołowej realizacji w skali co najmniej krajowej.

Pierwsi zakonnicy przybyli tu z Domařlic w Czechach. Fundacja kościoła i klasztoru była bezpośrednią konsekwencją dokonanej w 1335 r. lokacji nowego miasta, któremu król Kazimierz Wielki nadał własne imię. Pierwszą fazę budowy, rozpoczętej najpóźniej w 1343 r. zakończyła konsekracja z 1378r.

katarzyna2mW okresie tym wzniesiono wschodnie skrzydło klasztoru z krużgankiem i kaplicą św. Doroty, prezbiterium (chór zakonny) oraz fundamenty trójnawowego korpusu kościoła (zamierzonego wówczas jako pięcioprzęsłowy). Budowę korpusu w obecnej formie, czteroprzęsłowego, bazylikowego, ukończono do 1399 r. (roboty o drugorzędnym znaczeniu prowadzono znacznie dłużej). Ciekawym elementem stała się kamienna nawa południowa, fundowana jak świadczą herby na sklepieniu przez Panów z Brzezia, protoplastów rodu Lanckorońskich. Analogiczne cechy stylowe, o praskiej proweniencji, ma kruchta. W tym samym czasie lub nieco później inny warsztat wzniósł kaplicę św. Moniki, od fundatora Ścibora ze Ściborzyc zwaną „Węgierską”.

katarzyna3mW 1399 r. władze Kazimierza zezwoliły na rozbudowę klasztoru ku północy. W rezultacie przedłużono skrzydło wschodnie po włączoną doń z czasem basztę w miejskim murze obronnym. Prace te, prowadzone w kilku etapach, przeciągnęły się poza połowę XV w. Przekształcenia architektoniczne zespołu od 2 ćwierci XV w. miały zasadniczo charakter drugorzędny. Trzęsienie ziemi z 1443 r. spowodowało upadek sklepienia w prezbiterium; odbudowę w obecnej formie fundował jakby wynikało z herbów Półkozic na zwornikach – Jan Ligęza z Bobrku. W 1507 wykonywano okno w fasadzie zachodniej, w latach 1561-2 odbudowywano sklepienia nawy głównej (1561-2), w 1 poł. XVII w. kształtowano nowe wyposażenie kościoła oraz kilkakrotnie przebudowywano i rozbudowywano klasztor. Regres miast polskich po „potopie” szwedzkim lat 1655-1657, trwający aż do rozbiorów, nie oznaczał upadku klasztorów; to właśnie w środowiskach zakonnych najbujniej kwitła krakowska kultura dojrzałego i późnego baroku. Wnętrze kościoła i krużganków wypetnił niemal bez reszty wystrój pochodzący głównie z XVII i XVIII w.